Bilimsel yayıncılıkta etik dışı uygulamaların önlenmesi, akademik güvenin korunması ve bilimsel kayıtların bütünlüğünün sürdürülmesi temel sorumluluklardan biridir. Acil Tıp Uzmanları Derneği, bünyesindeki dergilerde etik ihlallere karşı sıfır tolerans ilkesi benimser ve uluslararası yayın etiği standartlarına tam uyumu destekler.
Bu politika, etik ihlallerin tanımını, önleyici uygulamaları ve etik ihlal tespit edilmesi durumunda izlenecek temel editöryal süreçleri açıklamaktadır.
01
Başlıca Etik İhlal Türleri
Dernek bünyesindeki dergilerde aşağıdaki uygulamalar ciddi etik ihlaller kapsamında değerlendirilir:
- İntihal (Plagiarism): Başkalarına ait metin, veri, görsel veya fikirlerin uygun atıf yapılmaksızın kullanılması.
- Veri Uydurma (Fabrication): Gerçekte elde edilmemiş veri, gözlem veya sonuçların üretilerek sunulması.
- Veri Tahrifi (Falsification): Araştırma verilerinin kasıtlı olarak değiştirilmesi, silinmesi veya yanıltıcı biçimde sunulması.
- Yinelenen / Mükerrer Yayın (Redundant or Duplicate Publication): Daha önce yayımlanmış bir çalışmanın tamamının veya önemli bir bölümünün yeni bir yayın olarak sunulması.
- Salami Yayıncılığı (Salami Slicing): Tek bir araştırmanın sonuçlarının bilimsel gerekçe olmaksızın yapay biçimde bölünerek birden fazla yayına dönüştürülmesi.
- Yanıltıcı Atıf ve Uygun Olmayan Yazarlık Uygulamaları: Gereksiz veya manipülatif atıflar yapılması, katkısı bulunmayan kişilerin yazar olarak gösterilmesi ya da gerçek katkı sağlayan kişilerin dışlanması.
02
Etik İhlallerin Önlenmesine Yönelik Uygulamalar
Etik ihlallerin önlenmesi amacıyla aşağıdaki uygulamalar yürütülür:
- Tüm gönderiler iThenticate veya eşdeğer güvenilir benzerlik tespit yazılımları kullanılarak değerlendirilir.
- Daha önce yayımlanmış içeriklerin, veri setlerinin, ön baskıların veya diğer akademik çalışmaların kullanılması durumunda bunun açık şekilde beyan edilmesi beklenir.
- Yazarlar, gönderdikleri çalışmanın özgün olduğunu, daha önce yayımlanmadığını ve etik ilkelere uygun olarak hazırlandığını yazılı olarak beyan eder.
03
Editöryal Sorumluluk ve Müdahale
Editörler, etik ihlal şüphesi bulunan durumlarda COPE rehberleri doğrultusunda hareket eder. Gerekli görüldüğünde;
- Değerlendirme süreci durdurulabilir veya askıya alınabilir.
- Yazarlardan resmî açıklama ve ek bilgi talep edilebilir.
- Düzeltme, ret, geri çekme veya diğer editöryal işlemler uygulanabilir.
- Ciddi etik ihlallerde ilgili kurum veya yetkili merciler bilgilendirilebilir.
04
Yaptırımlar
Etik ihlalin niteliğine göre uygun editöryal işlemler uygulanır.
Yayın Öncesinde
- Makale reddedilebilir.
- Gerekli görüldüğünde ilgili kurum bilgilendirilebilir.
Yayın Sonrasında
- Düzeltme, geri çekme veya editöryal bildirim yayımlanabilir.
- Gerekli durumlarda ilgili kurum veya kuruluşlara resmî bildirim yapılabilir.
05
Süreç İlkeleri
Etik ihlal bildirimleri ve değerlendirme süreçleri;
- COPE rehberleri doğrultusunda,
- Tarafsızlık
- Gizlilik
- Şeffaflık
- Belgelendirilebilirlik
ilkeleri esas alınarak yürütülür. Tüm taraflarla iletişim saygılı, gerekçeli ve adil bir şekilde gerçekleştirilir.
06
Derneğin Kurumsal Taahhüdü
Acil Tıp Uzmanları Derneği, bilimsel kayıtların güvenilirliğini ve etik bütünlüğünü korumayı kurumsal bir sorumluluk olarak kabul eder. Dernek, etik yayıncılık kültürünün güçlendirilmesini, araştırma dürüstlüğünün desteklenmesini ve uluslararası yayın etiği standartlarına uygun uygulamaların sürdürülmesini taahhüt eder.